Bibliotekarz
Kataloguj publikacje, pomagaj czytelnikom odnaleźć źródła i organizuj udostępnianie zbiorów.
Kompendium zawodu — pojęcia i zwroty
Pojęcia w pracy
- Rekord bibliograficzny
- Opis publikacji i konkretnego wydania w katalogu.
- Rekord egzemplarza
- Zapis fizycznej sztuki przypisanej do wydania, z miejscem i statusem.
- Sygnatura
- Oznaczenie pomagające odnaleźć egzemplarz w zbiorze.
- MARC 21
- Format wymiany danych bibliograficznych i innych danych katalogowych.
- Deskryptor
- Ujednolicone określenie pomagające wyszukiwać publikacje według treści lub cech.
Zwroty w typowych sytuacjach
- „Czy potrzebuje Pan konkretnego wydania?”
- Ustala, czy można zaproponować inne wydanie tej samej publikacji.
- „Rekord jest w katalogu, egzemplarz jest wypożyczony.”
- Oddziela obecność opisu od dostępności książki.
- „Sprawdźmy szersze hasło i typ materiału.”
- Pomaga przeformułować wyszukiwanie tematyczne.
Podstawy · Lekcja 1 z 6
Jak działa katalog biblioteki
Katalog łączy opis wydania z przypisanymi egzemplarzami. Każdy egzemplarz może mieć inne miejsce i status.
- Co zrobić najpierwOtwórz rekord
- Co zrobić dalejSprawdź egzemplarz
- Jak zakończyćPotwierdź dostęp
Przykład z pracy
To samo wydanie ma egzemplarz do wypożyczenia i egzemplarz dostępny w czytelni.
Ćwiczenie praktyczne
Narysuj relację jednego opisu do dwóch egzemplarzy.
Sprawdź się — opcjonalne pytanie
Co oznacza wpis wydania w katalogu?
- Każdy egzemplarz leży na półce
- Istnieje opis wydania, dostępność sprawdza się na egzemplarzu
- Wydanie jest dostępne online
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Istnieje opis wydania, dostępność sprawdza się na egzemplarzu. Opis wydania i dostępność są osobnymi informacjami.
Podstawy · Lekcja 2 z 6
Rozmowa informacyjna
Ustal, czego czytelnik szuka i do czego tego potrzebuje. Przy niejasnym tytule dopytaj o autora, temat lub język.
- Co zrobić najpierwDopytaj
- Co zrobić dalejWybierz trop
- Jak zakończyćPotwierdź wynik
Przykład z pracy
Czytelniczka pamięta ilustrację na okładce i temat. Wspólnie określacie, czy szuka książki dla dziecka czy atlasu.
Ćwiczenie praktyczne
Zapisz dwa pytania dla osoby, która pamięta tylko fragment tytułu.
Książka figuruje w katalogu, półka jest pusta
Czytelnik podaje tytuł. Widoczny rekord ma kilka egzemplarzy, lecz tylko jeden jest oznaczony jako dostępny i nie ma go w wyznaczonym miejscu.
Pokaż przykładową reakcję
Sprawdzam status i sygnaturę, a czytelnikowi przedstawiam kolejne możliwości. Możesz zbadać rozbieżność i zaoferować rezerwację lub inne zgodne wydanie.
Sprawdź się — opcjonalne pytanie
Które pytanie zawęża wyszukiwanie?
- Jakiego koloru jest torba czytelnika?
- Czy można od razu zakończyć sprawę?
- Czy pamięta Pani autora lub dziedzinę?
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Czy pamięta Pani autora lub dziedzinę?. Dodatkowy identyfikator pomaga znaleźć właściwą publikację.
Praca krok po kroku · Lekcja 3 z 6
Opis właściwego wydania
Porównaj dane ze źródłem opisu i katalogiem. Wydanie zmienione może wymagać odrębnego rekordu. Nie rozstrzygaj na podstawie samego tytułu.
- Co zrobić najpierwOdczytaj publikację
- Co zrobić dalejPorównaj rekordy
- Jak zakończyćUstal powiązanie
Przykład z pracy
Przewodnik ma tę samą nazwę po aktualizacji, lecz inną datę i oznaczenie wydania.
Ćwiczenie praktyczne
Przygotuj listę danych do porównania dwóch wydań.
Sprawdź się — opcjonalne pytanie
Co sprawdzisz przy dwóch podobnych rekordach?
- Oznaczenie wydania, datę i identyfikator publikacji
- Tylko liczbę wyników wyszukiwania
- Długość opisu w pikselach
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Oznaczenie wydania, datę i identyfikator publikacji. Dane wydania pozwalają odróżnić pozornie identyczne pozycje.
Praca krok po kroku · Lekcja 4 z 6
Wyszukiwanie tematyczne
Zacznij od języka czytelnika. Skorzystaj z haseł i deskryptorów, potem dopasuj odbiorcę, typ i język materiału.
- Co zrobić najpierwNazwij temat
- Co zrobić dalejWybierz deskryptor
- Jak zakończyćPorównaj wyniki
Przykład z pracy
Hasło o historii dzielnicy prowadzi do książek, map i artykułów, które grupujesz według celu.
Ćwiczenie praktyczne
Zaproponuj temat i dwa sposoby jego wyszukania w katalogu.
Sprawdź się — opcjonalne pytanie
Do czego służy deskryptor?
- Zastępuje sygnaturę egzemplarza
- Porządkuje wyszukiwanie według treści i cech
- Potwierdza dostępność książki
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Porządkuje wyszukiwanie według treści i cech. Deskryptor ułatwia znalezienie pokrewnych publikacji.
Trudniejsze sytuacje · Lekcja 5 z 6
Rezerwacja i prywatność
Podawaj status i procedurę rezerwacji. Dane kont obsługuj według zasad instytucji i ogranicz do potrzeb danej sprawy.
- Co zrobić najpierwSprawdź status
- Co zrobić dalejOmów opcje
- Jak zakończyćZapisz dyspozycję
Przykład z pracy
Czytelnik może złożyć rezerwację. Otrzymuje informację o procesie, bez danych poprzedniego wypożyczającego.
Ćwiczenie praktyczne
Ułóż odpowiedź, kiedy książka jest wypożyczona i potrzebna przed określonym dniem.
Sprawdź się — opcjonalne pytanie
Która informacja pomaga obsłużyć rezerwację?
- Nazwisko innego czytelnika
- Numer telefonu poprzedniego wypożyczającego
- Status egzemplarza i zasady powiadomienia
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Status egzemplarza i zasady powiadomienia. Dostępność można omówić bez ujawniania danych innych osób.
Trudniejsze sytuacje · Lekcja 6 z 6
Egzemplarz brakujący na półce
Porównaj sygnaturę, status i ostatnie potwierdzone przekazanie w ramach uprawnień. Nie zmieniaj statusu na podstawie samego wrażenia. Zapisz nierozstrzygniętą kwestię dla kolejnej zmiany.
- Co zrobić najpierwUstal sygnaturę
- Co zrobić dalejSprawdź obieg
- Jak zakończyćZapisz wynik
Przykład z pracy
Książkę oznaczono jako zwróconą. Sprawdzasz miejsce zwrotów i aktualizujesz czytelnika o alternatywach.
Ćwiczenie praktyczne
Zapisz kartę rozbieżności z dowodem i krokiem do wykonania.
Sprawdź się — opcjonalne pytanie
Kiedy korygujesz status egzemplarza?
- Po potwierdzeniu rzeczywistego stanu zgodnie z procedurą
- Po pierwszym bezowocnym spojrzeniu na półkę
- Po znalezieniu podobnej okładki
Pokaż odpowiedź i wyjaśnienie
Po potwierdzeniu rzeczywistego stanu zgodnie z procedurą. Status powinien opierać się na sprawdzonym egzemplarzu i obowiązującym obiegu.